Sarı Dede Türbesi

İzmir’in Bergama ilçesine bağlı Zeytindağ Beldesi’nin Tekkedere (eski adıyla Tekke) Köyü mezarlığında, tepelik bir alanda bulunan Sarı Dede Türbesi, halk arasında Sarı Dede veya Sarı Baba olarak bilinir. Mezarlığın en yüksek noktasında yer alan yapı, günümüzde de köy halkı tarafından aktif kullanılan eski bir mezarlığın içinde bulunur. İzmir-Çanakkale karayolundan Zeytindağ-Çandarlı kavşağını geçtikten sonra yaklaşık 2-3 kilometre içeride, tabelasız bir yolun sonunda tepe üzerinde kolayca görülebilir.

Türbe, iki kubbeli, iki birimli bir yapıdır. Ana mekân ile kuzeyindeki ön mekân yuvarlak bir kemerle birbirine bağlanır. İnşa kitabesi olmadığı için kesin tarihi bilinmemekle birlikte, malzeme ve mimari özelliklerinden 17. yüzyıla tarihlendirilir.

Türbenin içinde ve çevresinde toplam dokuz mezar bulunur. Türbenin bir tekke şeyhine ait olduğu söylenir. Türbe ayrıca Sarı Saltuk Hz. ile ilişkilendirilir.

Sarı Saltuk’un kesin bir mezarı yok, çünkü kendisiyle ilgili en eski kaynak olan Saltuknâme’ye göre ölümünden önce 12 tabut hazırlatmış. Bunlardan birine naaşı konmuş, diğerleri boş olarak çeşitli krallara ve beylere verilmiş. Böylece 12 farklı yerde makamı oluşmuş.

Halk arasında ve Bektaşi geleneğinde ise bu sayı çok daha artmış. Anadolu ve Balkanlar’da kendisine atfedilen makam, türbe ve tekke sayısı 20 ila 40 arasında değişiyor, bazı kaynaklar “kırk yerde” dediği için tam bir sayı vermek mümkün değil.

Kısacası, Saltuknâme’de 12 diye geçse de gerçek hayatta ziyaret edilen makam sayısı çok daha fazla. Bunların çoğu “makam” yani sembolik türbe niteliğinde.