Nakşibendî Şeyhi Bergamalı Hacı İbrahim Efendi Hazretleri

Hacı İbrahim Efendi Hazretleri, hayatının ilk döneminde sade bir hayat yaşamış; arpa ve burçak tarlalarında işçilik yapan bir zât-ı muhteremdir. Bu şartlarda dahi İslâm’ın bütün kurallarına riayet etmiş; ihlâs ve samimiyet yönünden hayli üstünlükleri olan bir kimseydi.

Gördüğü sâlih bir rüya üzerine, kendisine işaret edilen Seydişehir’de yaşayan büyük velîlerden Hacı Abdullah Efendi Hazretleri’ne talebe oldu. Hacı Abdullah Efendi Hazretleri, Bozkır’ın Karacahisar köyünde dünyaya gelmiş; 1806 (H. 1222) – 1903 (H. 1319) yılları arasında yaşamış; hayatının otuz dört yılını müderrislik ve şeyhlik gibi iki yüce makamı hakkıyla ihya ederek Hakk yolunda hizmetle değerlendirmiştir. Türbesi Seydişehir’de Hıdır Mescidi denilen bölgededir.

Nakşibendi şeyhi Hacı Abdullah Efendi Hazretleri’nin bizzat yanında seyr ü sülûkuna başladı. Şeyhinin sohbet ve derslerinden büyük feyz-i ilâhîye mazhar oldu. Kısa zamanda çalışması, azmi ve en önemlisi ihlâsı ile yetişen İbrahim Efendi Hazretleri, şeyhinin işaretiyle memleketi olan İzmir’in Bergama ilçesine döndü.

Ancak gönlünün bir tarafı, kendisini yetiştirip kâmil bir insan derecesine yükselten hocası Abdullah Efendi Hazretleri’nde, Seydişehir’de kalmıştı. Her sene üç aylarda Seydişehir’e gelip hocasının hizmetinde bulunur; Ramazan Bayramı’nın akabinde memleketi ve irşadla görevli olduğu Bergama’ya dönerdi.

On ikinci defa gelişinde hocası:

“İbrahim, bu sene hacca git.” dedi.

İbrahim Efendi Hazretleri’nin malî durumu iyi değildi. Hocasına “Peki” deyip, bu sözün içinde mutlaka hikmetler olduğuna inanarak yola çıktı. Evvela Allahu Teâlâ’nın yardımı ve hocasının dualarıyla ne maddî ne de manevî bir sıkıntı çekmeden hac farizasını hakkıyla yerine getirdi. Hac dönüşünde, Rabbimizin izniyle malî durumu kısa zamanda çok üst seviyelere çıktı.

Süleyman Hilmi Tunahan Hazretleri’nin Şehadeti

Hacı İbrahim Efendi Hazretleri ile ilgili en mütevatir kaynaklardan biri, son devrin büyük mürşid-i kâmillerinden, Kur’ân-ı Kerîm hizmetleri tüm dünyaya ışık tutmuş Süleyman Hilmi Tunahan Hazretleri’nin bizzat söyledikleridir.

Süleyman Hilmi Tunahan Hazretleri’nin hizmet erlerinden Emetli Halil Amca, kardeşlerinin hastalığı sebebiyle sıkıntıya düşmüştür. Hangi doktora götürdülerse bir türlü şifa bulamamışlardır. Halil Amca meseleyi üstadına açmak ister; ancak Kur’ân hizmetinden kendisine bile vakit ayıramadığı için üstadını rahatsız etmek istemez. Zamanla hasta ağırlaşır ve dayanamaz; meseleyi Süleyman Efendi Hazretleri’ne bildirir.

Derdini arz edince Süleyman Efendi Hazretleri Emetli Halil Amca’ya şöyle buyurur:

“İzmir Bergama Mahmudiye köyüne gidin. Orada bir zât vardır; o zât evliyadandır. Arş-ı Âlâ’da ismi Mahmud diye yazılıdır. Ancak gerçek ismi başkadır. Mahmud Efendi’ye gidin, selâmımı söyleyin; hastaya okusun. O, rûhî hastalıklara okumaya izinlidir.”

Konyalı Hacı Tahir Büyükkörükçü Hoca’nın Aktarımı

Bergamalı Hacı İbrahim Efendi Hazretleri hakkında elimizdeki bilgiler sınırlıdır. Ancak araştırmalar sırasında ulaştığımız en önemli ve belge niteliği taşıyan aktarım, merhum Konyalı Hacı Tahir Büyükkörükçü Hocaefendi Hazretleri’ne aittir. Merhumun dilinden:

“Ben şeyhim İsa Efendi Hazretleri’nden Bergamalı Hacı İbrahim Efendi Hazretleri’ni çok dinledim. Ancak çok arzu etmeme rağmen zâhirde tanışmak nasip olmadı. Allahu Teâlâ şefaatlerine lâyık eylesin.

Bize aktarılanlara göre, Konya’mızı rutin ziyaretleri esnasında İbrahim Efendi Hazretleri yolda yürürken kesinlikle etrafına bakmaz; gözü daima lastik pabuçlarında, yere bakarak yürürdü. Cübbesinin yakalarını adeta kendi saklar gibi havaya kaldırır ve gideceği yere o şekilde giderdi.

Bir gün yine şeyhim İsa Efendi’den ders almak üzere yola çıkmış, dergâhımıza doğru gidiyordum. Ancak geçmiş günden bir aksilik çıktı ve geri dönmem icap etti. Hal böyle olunca o gün dergâha iki saat kadar gecikmeli gittim. Kapıdan içeri girer girmez dergâhta farklı bir canlılık olduğunu sezdim. Ardından şeyhimin olduğu bölüme gittiğimde şeyhim İsa Efendi:

‘Ah be Tahir evladım, nerde kaldın, nerde kaldın! Çok büyük bir olayı kaçırdın. Az evvel burada, hani senin hep merak ettiğin, çok sevdiğin Bergamalı Nakşibendi Şeyhi Hacı İbrahim Efendi Hazretleri vardı. Talebeleriyle gelmişler ve burada hep beraber kahvaltı yaptık. Allahu Teâlâ şahittir ki, mübarek sofranın bir başında ben, diğer bir başında olmasına rağmen, açıkça kalbinin ‘Allah’ diye zikredişini ben ve buradaki herkes duydu.’”

İrşad Seyahatleri ve Mahmudiye’ye Yerleşmesi

Bergamalı Hacı İbrahim Efendi Hazretleri, şeyhi Abdullah Efendi Hazretleri tarafından zaman zaman çeşitli memleketlere gitmesi işaret edilirdi. Mübarek de verilen bu görevi hakkıyla yerine getirmek ve insanlara Allahu Teâlâ’nın emir ve yasaklarını bildirmek için hemen yola çıkardı.

Bu seyahatlerin bir başka yönü de malumunuzdur ki, birçok büyük mutasavvıfımız diyar diyar gezmiş, seyahat etmiştir. Tasavvuf geleneğinde nefisle mücadele için yapılan seyahati gerçekleştirmek; hem de emr-i bi’l-ma’rûf nehy-i ani’l-münker (iyiliği emredip kötülükten men etmek) için, halkın çoraklaşmış, çöle dönmüş gönüllerini iman aşkıyla yeşertmek üzere İbrahim Efendi Hazretleri büyük çaba harcamıştır.

Son olarak gönderildiği İzmir’in Bergama ilçesi Mahmudiye köyüne yerleşmesi emredilmiştir. Hacı İbrahim Efendi, sonradan olan vâriyetine, çok büyük zenginliğine rağmen hocasının emrine uyarak, adeta bir mahrumiyet bölgesi olan bu dağ köyüne bütün dünya nimetlerini teperek yerleşmiştir.

İbrahim Efendi, Dâvûd aleyhisselâm gibi bir gün oruç tutup bir gün yerdi. Ömrünün son günlerinde hocası gibi bayramlar hâriç her gün oruç tutmaya başladı. Gece sabaha kadar ibadet ederdi. Gece namazlarında Kur’ân-ı Kerîm’i hatmederdi.

Seydişehir Ziyareti ve Keramet

Yine bir gün Bergamalı İbrahim Efendi, ziyaret maksadıyla Seydişehir’e, şeyhi Abdullah Efendi’yi ziyarete gidiyordu. Eskişehir’de bir gece bir arkadaşında misafir oldu. Hacı Abdullah Efendi’yi ziyarete gittiğini söyleyince ev sahibi:

“Ben de seninle ziyaret için gelip o mübarek zâtın hayır duasını alayım.” dedi.

Ertesi gün birlikte yola çıktılar. Abdullah Efendi o gün talebelerinden birine:

“Oğlum! Kasaptan et al, eve götür. Hacı anneye söyle, eti topluca pişirsin. Helva ile pilav da yapsın. Akşam üzeri misafirlerimiz gelecek. Onlar gelinceye kadar hazır olsun. Geldiklerinde yemekleri aldırırız.” dedi. Talebe bu emri yerine getirdi.

Akşam üzeri iki misafir geldi. Abdullah Efendi, hizmetlerini gören talebesine:

“Oğlum! Misafirlerimiz aç; yemek getir.” dedi.

Biraz sonra ağızları kapalı yemekler tepsi üstünde önlerine konulunca, Eskişehirli olan hemen yemek tabaklarının kapaklarını açıp baktı. O anda derhal ayağa kalkıp Abdullah Efendi’nin elini öpüp af diledi ve şöyle dedi:

“Yolda hayli acıkmıştım. Şehre yaklaşınca: ‘Şeyh Efendi olgun bir zât ise et, bir helva bir de pirinç pilavı hazırlatır; bize ikram eder.’ diye kalbimden geçirdim. Aynı yemekleri önümde bulunca çok şaşırdım. Beni bağışlayın.”

Hacı Abdullah Efendi de:

“Bizde bir şey yok. Her şeyi Allahu Teâlâ emreder, kulları yapar. Karnınızı doyurmaya bakın; buyurun, afiyet olsun.” dedi.

Postanedeki Ali Bey’in Anlattığı

Postanede çalışan Ali Bey isminde bir zâtın aktarımıyla:

“Ben postahanede koli bölümünden sorumlu bir memurdum. Zaman zaman bir adam gelip birtakım muskaları kargo yoluyla yurt dışına gönderirdi. Ben de bu olaydan bir hayli huzursuzluk duyardım; acaba bu adam birilerinin yuvasını yıkmak için mi yapıyor, ben de bu kötülüğe alet mi oluyorum diye vicdan azabı çekerdim.

Bu adam yine bir gün çıktı geldi ve elindeki muskayı göndermek için benden bir gönderi poşeti istedi. Ben de artık dayanamayarak:

‘Bak arkadaş, senin bu yaptığın çok doğru bir davranış değil. Yaptığın bu muskalar kötü niyetle ise insanların hakkına girersin, çok günah; Allahu Teâlâ’nın gazabına uğrarsın. Benden sana söylemesi.’ diye söyledim.

Adam birden duraksadı, yüzüme baktı ve ardından:

‘Bak kardeşim, öncelikle Allahu Teâlâ senden razı olsun; uyardığın için teşekkür ederim. Her halinden müspet ve inançlı bir insan olduğun belli. O yüzden anlatacaklarımı anlayacağını, beni yadırgamayacağını umarım. Evet, ben muskacılık yapıyorum; ancak elimden geldiğince iyi niyetler doğrultusunda, iyilik için yapıyorum. Ancak bir dönem nefsim ve şeytan bana öyle bir oyun oynadı ki bu kabiliyetimi kötüye kullanmaya kalktım ve her defasında da başaramadım. Bir güç beni engelledi. Bergama’daki mübarek Nakşibendi Şeyhi olan Hacı İbrahim Efendi Hazretleri rüyalarımdan karşıma çıktı ve bir daha böyle bir kötülüğe kalkışırsam çok büyük bir ceza ile karşılaşacağımı söyledi, beni uyardı. Ben de bir daha bu tip bir kötülüğe tövbe ettim.’”

Bergamalı Hacı İbrahim Efendi Hazretleri, son dönemde yaşamış büyük bir mürşid-i kâmildir. Kendisi Nakşibendi meşâyihindendir. Mübareğin yerine herhangi bir halife bırakıp bırakmadığı konusunda bir bilgimiz yoktur. Ancak sağlığında birçok insanı irşad ettiğini; yaşadığı dönemde halkın çevre illerden otobüsler tutarak kendisini ziyarete geldiğini; birçok hastanın iyileşmesine vesile olduğunu biliyoruz.

Bu mübarek insanı ziyaret için hepinizi bekliyoruz. Nakşibendi Şeyhi Bergamalı Hacı İbrahim Efendi, İzmir’in Bergama ilçesi, eski adı Mahmudiye, yeni adı Çamtepe köyünde; köyün üstündeki tepenin en zirvesindedir. Etrafında başka bir yapı yoktur.