İzmirli Şeyh Osman Nûri Efendi Hazretleri

İzmir’de yetişen büyük velîlerdendir. Tefsîr, hadîs ve fıkıh âlimi, kıraat ehli ve mürşid-i kâmildir. Yaklaşık 1800’lü yılların başında İzmir’de doğdu; 19. asrın sonlarında yine İzmir’de vefat etti. Kabri, imamlık yaptığı Basmane’deki Çorakkapı Camii haziresindedir; bir rivayette hazireye çok yakın bir yerde olduğu da söylenir.

İlk tahsilini ailesinden aldı. Sonra medreseye geçti; genel dinî ilimlerle birlikte Kur’ân-ı Kerîm’i ezberledi, hâfız oldu. Günden güne artan ilim aşkıyla İzmir ve Manisa’da, ardından İstanbul’da âlimlerin derslerine devam etti. Yüksek din ilimlerinde ve bunlara yardımcı âlet ilimlerinde tahsilini tamamlayarak hocalarından icazet aldı. Kur’ân-ı Kerîm’in yedi kıraat üzere okunuşunu da öğrendi; kıraat ilminde yetkinleşti. Adı ilmiye sınıfında anılmaya başladı.

İcazetinden sonra İzmir’e döndü ve Basmane’deki Çorakkapı Camii’nde imamlığa başladı. Güzel sesi ve sünnete uygun kıraatiyle tanındı. Beş vakit namazda okuduğu Kur’ân’ı dinlemek isteyenler camiye akın ederdi. İhlasla okuduğu kelâm-ı ilâhînin gönülleri coşturduğu anlatılır.

Bu sıralarda, yine Basmane’de Emir Sultan Dergâhı şeyhi Eğribozlu Ahmed Efendi’yi ziyarete gelen ve Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî halifelerinden olan Abdülfettâh-ı Akrî hazretlerinin sohbetine kavuştu. Kısa süre sonra Medine’de Ahmed Saîd Fârûkî hazretlerine gitmesi hususunda manevî işaretler aldı. İşaretlerin artması üzerine 1861 (H. 1277) yılında Mekke’ye yola çıktı. Haccını eda etti; Medine’de Resûlullah efendimizi ziyaretle şereflendi ve Ahmed Saîd Fârûkî’ye intisap etti. Yaklaşık altı ay yanından ayrılmadan sohbet ve dersine devam etti.

Ahmed Saîd Fârûkî’nin vefatından sonra Mekke’de bulunan oğlu Abdürreşîd Sâhib’e bağlandı. Ondan aldığı feyzlerle seyr ü sülûkunu tamamladı. Hocanın vefatından önce ve sonra birçok insana ilim öğretti. Yıllarca Mekke’de mücâvir kalarak irşad ve ibadetle meşgul oldu. Bu dönemde fıkıh ve hadis ilimlerinde de yükseldi.

Abdürreşîd Sâhib’den aldığı icazetle Abdülkādir-i Geylânî’nin Kādiriyye, Bahâeddîn-i Buhârî’nin Nakşibendiyye, Şihâbüddîn Sühreverdî’nin Sühreverdiyye, Muînüddîn Çeştî’nin Çeştiyye ve Necmeddîn-i Kübrâ’nın Kübreviyye yollarında ders verdi, zikir yaptırdı; hilafet verme yetkisi olan bir mürşid-i kâmil olarak tanındı.

Hâli sünnete bağlılık ve hocasına tam ittiba üzerine kuruluydu; özellikle Abdürreşîd Sâhib’in yaşayışını kendine örnek alırdı. Ramazan’da Buhârî-i Şerîf okur, teravihlerde her gece üç cüz okuyarak on günde bir hatim ederdi. Muharrem’in onunda Müslim’i hatmederdi. Muharrem’in ilk on gününde, haftanın Pazartesi ve Perşembe günlerinde ve kamerî ayın 13, 14 ve 15. günlerinde oruç tutardı. Vaktini boş geçirmez, lüzumsuz söz söylemezdi. Saatlerce sohbet etse ne kendisine ne dinleyenlere bıkkınlık gelmezdi. Pek çok talebe yetiştirdi. Önde gelenleri arasında Eğinli Hacı Hâfız Mehmed Hulûsî Efendi, İzmirli Hacı Ahmed ve Hacı Edhem efendiler, Yûsuf Dağıstânî Efendi ve Şirvanlı Hâşim Efendi vardır.