Mübareğin hayatına bakıldığında, ilk karşılanan şey i‘lâ-yı kelimetullah sevdası, Allah Teâlâ’nın ismini yüceltme davasında gösterdiği gayret ve nefsânî arzulardan feragatle geçen bir ömürdür. Bu mübarek insan-ı kâmil, Manisa’nın Kula ilçesinde 1880-1881 senelerinde dünya âlemine teşrif etmişlerdir. Kula eşrafından olan muhterem babaları Mollazâde Hacı Mehmed Efendi, ilçenin tanınmış şahsiyetlerindendir. Kâmil bir insan olarak yetişmesinde babanın eğitime verdiği ehemmiyet büyük bir faktördür. Muhterem anne ve baba, kendisini Osmanlı edebi ve âdabı üzere terbiye etmiş; o da bu edebi bizzat yaşamış, talebelerinin de yaşamasına vesile olmuştur.
Daha sekiz yaşında iken ileride ne kadar büyük bir insan-ı kâmil olacağının işaretlerini vermiştir. Mahalledeki çocukları etrafına toplayıp yaşından beklenenin aksine halka-i zikir kurmuş, Cenâb-ı Allah’ın isimlerini zikretmiştir. Bunu kendi divanında şöyle anlatır:
Sekizincide anladım şeyhleri tetkik ettim.
Halka zikri hem kurdum çocukları topladım.
Dedim Lâ ilâhe illallah hem dedim Allah Allah.
Allah dostları bu büyük makamlara, tıpkı Efendi Hazretleri’nin çocuk yaşta yaptığı gibi, Fahr-i Kâinat Muhammed Mustafa (s.a.v.)’ın derdiyle dertlenerek gelmişlerdir. Zira O’nun derdi ümmetinin imanının kurtuluşuydu. Bu uğurda çalışanlar, kendilerine manevî görev bildirilsin ya da saflığından habersiz kalsın, Allah Teâlâ’nın dostu, Resûlullah’ın da sevgilisi olurlar. Bizim bu güzide dostların hayatını okumamız, onların gayretini öğrenmek ve öğrendiklerimizi hayata geçirmek içindir.
İlk Kur’ân-ı Kerîm ve dinî bilgiler derslerini Kula’da Boşnak Hoca nâmıyla meşhur bir âlimden tamamlamıştır. Ardından İstanbul Fatih medreselerinde Fatih dersiâmlarından ders almış, tahsilini sürdürüp icazet almıştır. Kadırga semtinde Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî Hz. halifelerinden Hacı Hafız Ahmed Efendi’nin hadîs-i nebevî derslerine devam etmiş, sonra tekrar Kula’ya dönmüştür. Orada halı ticaretiyle meşgul olup, fahrî olarak camilerde mü’minlere vaaz ve nasihatte bulunmuştur. Halıcıoğlu soyadı da bu ticaretten gelir.
Allah aşkıyla diyar diyar gezmiş, gittiği yerlerde zikir ve sohbet meclislerini aramıştır. Bir Ramazan-ı Şerif günü camileri dolaşırken yolu İzmir Kemeraltı’ndaki Hisar Camii’ne uğramış; içeri girdiği sırada vaaz etmekte olan Abdurrahman Sâmî Saruhânî Hz. (k.s.) ile karşılaşmıştır. Bu karşılaşma hayatında bir milat olmuş, bu büyük mürşid-i kâmile mülâki olup intisap etmiştir.
Visâlî yanıp kül oldu yolu şeyhinden buldu
Aman aman Allah’ım şükür zâtını buldum
Mâye-i ezelîyem hem Muhammed’i gördüm
Mürşidine intisabından sonra bitmek bilmeyen, takdire şayan bir mücadeleye girmiştir. Dünyevî ve uhrevî zorluklara sanki yokmuş gibi göğüs germiş, hâlinden kimseye şikâyet etmemiştir. Fedakârlığıyla, kendi nefsini tanıdık tanımadık herkese tercih etmesiyle bilinirdi. Resûlullah’ın sünneti olan pazartesi-perşembe oruçlarına dikkat eder, gecelerini evrâd u ezkâr ve ehemmiyet verdiği virdlerle geçirirdi. Fırsat buldukça mürşidini ziyaret eder, sohbetlerine iştirak ederdi. Seyrinin bu bölümünde şeyhiyle çok yakın olmuş; seyr ü sülûkunu tamamladıktan sonra halifesi kabul edilmiştir. “Visâlî” mahlası da şeyhi tarafından verilmiştir.
Abdurrahman Sâmî Saruhânî Hz.’nin 1934’te vefatından sonra irşad vazifesini üstlenmiş; İzmir ve Ege çevresinde tefsir, hadis ve tasavvuf kitapları okutmuş, sohbet ve zikir halkaları kurmuştur. Vahdet-i vücûd neşvesi galip bir âlim-sûfî olarak tanınmış, hem ticaretle hem irşadla meşgul olmuştur. Eşi Hacı Fatma Hanım’dır; evlatları arasında Mehmet, Ahmed, Ali, İsmail ve Ayşe zikredilir.
22 Ocak 1962’de (16 Şaban 1381) İzmir’de vefat etmiş, ihvanlarıyla Berat Kandili’ni ihya ettikten bir gün sonra Hakk’a yürüdüğü rivayet olunmuştur. Kabri, İzmir Altındağ/Kokluca (Zeytindağ) Kabristanı’nda Hocazâde Camii karşısındadır.
Eserleri arasında Tavzîhu’l-Ehâdîs ve şiirlerinin toplandığı Hakikat ve Marifet Sırları bulunur. Bilinen halifeleri arasında Hacı Mehmet Rûhî Akhan, Esseyyid Hacı Kâzım Kızılkanat ve Hacı Hüseyin Rıdvan Özaydın vardır.
Onun hayatı, ilimle irfanı, ticaretiyle takvayı, zahirle bâtını bir arada tutan bir kâmilin yoludur. Okuyan için gaye, yalnızca menkıbeyi ezberlemek değil; o gayreti kendi ömrüne taşımaktır.
Konumlar eklendikçe 2 km çevredeki zatlar burada listelenecek.