Esnaf Şeyhi Seyyid Ali Efendi Hazretleri’nin kabri, İzmir’in Konak ilçesinde, Uğur Mahallesi 442. Sokak üzerinde, kendi adını taşıyan Esnaf Şeyh Camii’nin bahçesindedir. Eski adıyla Arap Fırını Caddesi olarak da anılır. Cami, büyük bir külliye değil, sade bir mahalle ibadethanesidir.
Ali Efendi, Alemlerin Sultanı Fahri Kâinat Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) soyundan gelen bir seyyiddir. Evlâd-ı Resûl’e İslam devletlerinde olduğu gibi Osmanlı’da da ayrı bir hürmet gösterilmiş; nesepleri kayda geçirilmiş, vergi muafiyeti ve beratlarla hakları korunmuştur. Metinlerde Ali Efendi’nin aynı zamanda Nakîbü’l-Eşrâf’tan olduğu belirtilir. Nakîbü’l-Eşrâf, seyyid ve şeriflerin doğum ile vefatını deftere işleyen, neseplerini zapteden, onları şanlarına yakışmayan işlerden men eden, haklarını gözeten ve bu sülaleden kadınların küfvü olmayanlarla evlenmesine izin vermeyen görevlinin unvanıdır. Merkezde İstanbul’daki nakîb, taşrada ise kaymakamları aracılığıyla Evlâd-ı Resûl’ün umumi vasisi gibi hareket ederdi. Ali Efendi’nin bu silsileden ve ulemadan oluşu, hem seyyidlik iddiasını hem de “Esnaf Şeyhi” lakabını bir arada düşünmeyi gerektirir.
“Esnaf Şeyhi” yalnızca bir saygı sözü değildir. Ahilikten loncaya uzanan Osmanlı esnaf teşkilatında şeyh, çırak-kalfa-usta zincirinin ahlaki ve idari başıdır. Uyuşmazlığı çözer, fütüvvet yolunu hatırlatır, esnafı adi kazançtan ve mesleğin şerefine aykırı işten uzak tutmaya çalışır. Caminin adının yüzyıllardır bu unvanla anılması, yapının çarşı şeyhi ve çevresinin cemaat yeri olduğunu düşündürür. Haziredeki sarıklı ve kavuklu şahideler de buraya ilmiye ve kalem ehlinin defnedildiğini gösterir.
Seyyid Ali Efendi’nin doğum yılı bilinmez. Yerel rivayet vefatını Hicri 1111, miladi 1698 olarak kaydeder. Caminin inşa kitabesi yoktur; kurucusu ve mimarı resmi belgelerde geçmez. Yaklaşık üç yüzyıldır bu semtin ortasında duran bir camidir.
Hazire, caminin asıl tarihî ağırlığını taşır. Yerel sayımda Seyyid Ali Efendi, kızı ve yakınları başta olmak üzere yaklaşık otuz kabir bulunur.
Konumlar eklendikçe 2 km çevredeki zatlar burada listelenecek.