Ahmed Âsım Efendi, on dokuzuncu asrın sonlarında İzmir’de tanınmış âlim bir zattır. Kaynaklarda hayatı hakkında tafsilatlı bir tercüme-i hâl bulunmasa da, kendisini belgeleten asıl husus, irade-i cüz’iyye meselesine dair kaleme aldığı ve basılmış bir risalesinin günümüze ulaşmış olmasıdır.
Osmanlı ilim muhitinde irade-i cüz’iyye, kulun fiillerindeki ihtiyar ve mesuliyeti izah eden kelâm bahislerinin başında gelir. Mâtürîdî çizgide yazılan risaleler, Cebriyye ve Mu‘tezile arasında denge kurarak kulun kesbini, Allah’ın halkını ve iradenin mahiyetini tahlil eder. Ahmed Âsım Efendi’nin İrade-i Cüz’iyyenin Tahkikatına dair risalesi bu geleneğin son dönem halkalarındandır. Eserde mesele, aşırı tekfir ve polemikten uzak; tahkik usulüyle, mevcut birikimi toplayarak ele alınmıştır. Aynı konuda el-Mebâhisü’d-Defîniyye fî Hakki’l-İrâdeti’l-Cüz’iyye adıyla anılan Arapça bir risale de Ahmed Âsım Efendi’ye nispet edilir.
Ahmed Âsım Efendi 1890 yılında İzmir’de vefat etmiş ve Katipoğlu Kabristanı’na defnedilmiştir. Katipoğlu mezarlığı, şehrin eski eşraf ve ulema ailelerinin defnedildiği yerlerden biri olarak, onun İzmir ilim hayatındaki yerini de işaret eder.
Böylece Ahmed Âsım Efendi, İzmir’in son Osmanlı asrında kelâm bahislerini yaşatan, irade ve mesuliyet meselesini tahkik eden ve kabri Katipoğlu’nda bulunan mütevazı bir ilim ehli olarak hatırlanır. Onun bıraktığı risale, kişiliği hakkında az şey bilinen bir zatın, düşünce tarihine düşürdüğü en açık izdir.
Konumlar eklendikçe 2 km çevredeki zatlar burada listelenecek.